Bir ürünün toplatıldığını nasıl öğrenebilirim?
Elinizdeki ürünün bir toplatma kararına konu olup olmadığını anlamanın somut bir yolu var: ambalajdan doğru bilgiyi okumak, bildirimle eşleştirmek ve eşleşme varsa doğru sırayla ilerlemek.
8 dakikalık okuma · Kaynak: Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) — T.C. Ticaret Bakanlığı
1. Önce ambalajdaki üç bilgiyi bulun
Bir toplatma bildirimini kendi ürününüzle eşleştirebilmek için ambalajdan üç şeye ihtiyacınız var: markanın yazılışı, ürünün modeli veya ticari adı, ve parti / seri / barkod bilgisi. Bu üçü olmadan yapılan karşılaştırma çoğu zaman yanlış sonuç verir.
Marka adı ambalajda büyük harflerle yazıldığı için kolay bulunur; asıl zor olan parti bilgisidir. Genellikle ambalajın arkasında, dip kısmında ya da etiketin küçük punto bölümünde "Parti No", "Lot", "Batch" veya "Seri No" olarak geçer. Gıda dışı ürünlerde bazen yalnızca üretim tarihi bulunur; o da eşleştirme için kullanılabilir.
Ambalajı attıysanız ürünün üzerindeki kalıcı etikete bakın. Elektrikli cihazlarda bu etiket genellikle cihazın altında ya da arkasındadır ve model numarasını taşır.
2. Marka değil, ürün arayın
Bu sitedeki arama kutusuna doğrudan ürün adını yazmak en hızlı yoldur. Arama Türkçe karakterden bağımsız çalışır: cocuk yazınca çocuk kayıtları da gelir.
Yalnızca marka adıyla arama yapmak yanıltıcı olabilir. Bir markanın listede bir kaydı bulunması, o markanın bütün ürünleri hakkında bir şey söylemez; bildirim tek bir ürünü ve çoğu zaman onun belirli bir partisini kapsar. Bu yüzden marka sayfaları bu sitede yalnızca gezinme kolaylığı için vardır.
Ürünün tam adını hatırlamıyorsanız kategoriden ilerleyin. Oyuncak, çocuk giyim, kozmetik, elektrikli cihaz gibi gruplar altında bildirimler tarih sırasıyla listelenir.
3. Eşleşme var mı, gerçekten kontrol edin
Bir bildirim sayfası açtığınızda karşılaştırmanız gereken alanlar şunlardır: marka, ürünün tanımı, ürün grubu, varsa parti bilgisi ve bildirimi yapan kuruluş. Bunlardan biri bile açıkça uyuşmuyorsa, elinizdeki ürünün aynı ürün olduğunu varsaymayın.
Özellikle parti bilgisi önemlidir. Aynı marka ve model, farklı partilerde farklı tesislerde üretilmiş olabilir; bildirim yalnızca sorunlu partiyi kapsıyor olabilir. Parti bilgisi bildirimde yer alıyorsa ve sizinkiyle uyuşmuyorsa, ürününüz büyük olasılıkla bildirim kapsamı dışındadır.
Tersi de doğrudur: listede kayıt bulamamak, ürünün denetimden geçtiğini ya da güvenli olduğunu göstermez. Bu liste yalnızca Bakanlığın yayımladığı bildirimleri içerir.
4. Eşleşme varsa sırayla ne yapmalı
Birinci adım kullanımı durdurmaktır. Ürün bir çocuk tarafından kullanılıyorsa çocuğun erişemeyeceği bir yere kaldırın.
İkinci adım ürünü onarmaya ya da parçasını değiştirmeye çalışmamaktır. Yetkisiz müdahale hem bildirime konu olan özelliği ortadan kaldırmayabilir hem de iade talebinizi tartışmalı hâle getirir.
Üçüncü adım ürünü ambalajı, etiketi ve varsa fişiyle birlikte saklamaktır. Dördüncü adım satın aldığınız satıcıya yazılı olarak başvurmaktır: mağaza, e-ticaret platformu ya da ithalatçı.
Toplatma ya da piyasaya arzın yasaklanması kararı verilen bir üründe iade talebi tüketicinin hakkıdır ve ürünü geri getirmenin masrafı tüketiciye yüklenemez. Satıcı çözüm üretmezse Tüketici Hakem Heyeti'ne veya Tüketici Mahkemesi'ne başvurulabilir.
5. Bildirimi doğru okuyun
Bildirimlerde "toplatma", "piyasaya arzın yasaklanması", "düzeltici faaliyet" gibi farklı karar türleri geçebilir. Bunlar aynı şey değildir ve her biri farklı bir işlem anlamına gelir. Bu sitedeki her kayıtta Bakanlığın yazdığı alan olduğu gibi gösterilir; site bunları yeniden yorumlamaz.
"Taşıdığı riskler" alanı da kaynağın kendi ifadesidir. Bu sitede risk başlıkları ayrıca gruplandırılır (boğulma, kimyasal, yangın gibi) ama gruplandırma yalnızca gezinme içindir; kaydın kendi sayfasında kaynağın yazdığı ham metin ayrıca ve değiştirilmeden yer alır.
6. Ne sıklıkta kontrol etmeli?
Yeni bir bildirim yayımlandığında ürünü çoktan almış olma ihtimaliniz yüksektir; bu yüzden tek seferlik bir kontrol yeterli değildir. Bu sitede liste günde bir kez yenilenir ve RSS akışı üzerinden yeni bildirimler takip edilebilir.
Özellikle çocuk ürünlerinde satın alma sonrası birkaç ay boyunca ara ara kontrol etmek mantıklıdır: bildirimler çoğu zaman ürün piyasaya çıktıktan bir süre sonra, denetim veya ihbar sonucunda yayımlanır.
Sık sorulanlar
Toplatılan ürünü nereden sorgulayabilirim?
Bu sitedeki arama kutusundan ürün adı, marka veya firma yazarak sorgulayabilirsiniz. Kayıtların tek kaynağı T.C. Ticaret Bakanlığı'nın Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi'dir; resmî sisteme kaynak sayfasından da ulaşabilirsiniz.
Ürünüm listede çıktı, parasını geri alabilir miyim?
Toplatma veya piyasaya arzın yasaklanması kararı verilen ürünlerde iade talebi tüketicinin hakkıdır ve ürünü geri getirmenin masrafı tüketiciye yüklenemez. Önce satın aldığınız satıcıya yazılı olarak başvurun.
Ambalajı attım, nasıl eşleştiririm?
Ürünün üzerindeki kalıcı etikete bakın; elektrikli cihazlarda genellikle altta veya arkada model numarası bulunur. Model bilgisi de yoksa satıcıdan sipariş kaydınızı isteyebilirsiniz.
Listede kayıt yoksa ürün güvenli midir?
Hayır. Kayıt bulunmaması yalnızca bu kaynakta o ürüne ait bir bildirim olmadığını gösterir; ürünün denetlendiği ya da güvenli olduğu anlamına gelmez.